“Oordelen is Menselijk ÉN Misschien Helemaal Niet Zo Verkeerd”

In onze tijd lijkt het woord oordelen bijna een scheldwoord geworden. “Niet oordelen!” roepen we tegen elkaar, alsof elk oordeel automatisch neerbuigend, veroordelend of onrechtvaardig is. Maar wat als we het verkeerd hebben begrepen? Wat als oordelen niet het probleem is maar de manier waarop we ermee omgaan?

Een oordeel is gewoon een mening

Laten we eerlijk zijn: oordelen is onvermijdelijk. Je hersenen vormen continu indrukken, trekken conclusies en maken keuzes op basis van beperkte informatie. Dat is geen morele misstap, dat is overleven en erg menselijk. Wanneer je iemand ziet lopen met een paraplu in de regen, oordeel je dat het buiten nat is. Wanneer je merkt dat een collega vaak te laat komt, vorm je een oordeel over betrouwbaarheid. En ja, soms oordeel je ook over iemands kapsel, kledingstijl of manier van praten.

Maar hier komt het cruciale punt: een oordeel is niets meer of minder dan een mening, geen feit, geen vonnis, geen definitieve waarheid.

Het verschil tussen oordelen, veroordelen en vooroordelen

Veel verwarring ontstaat doordat we drie verschillende dingen door elkaar gooien:

Oordelen: Het vormen van een mening op basis van waarneming of ervaring.  

Veroordelen: Iemand afwijzen, veroordelen of moraliseren op basis van die mening (dat net gevormde oordeel).  

Vooroordelen: Oordelen zonder daadwerkelijke ervaring of kennis, vaak gebaseerd op stereotyperingen of angsten.

Het probleem zit dus niet in het oordelen zelf, maar in het vasthouden aan dat oordeel als absolute waarheid, of in het projecteren van eigen onzekerheden op anderen.

Waarom we bang zijn om te oordelen

In een tijd waarin inclusiviteit en empathie hoog in het vaandel staan (en terecht!), is er een paradox ontstaan: we willen openstaan voor anderen, maar negeren daarmee dat we als mens nu eenmaal subjectief zijn. De angst om ‘verkeerd’ te oordelen maakt dat we soms onze intuïtie onderdrukken of onze grenzen niet durven benoemen, wat juist averechts werkt voor echte verbinding.

Want stel je voor: wat als je je oordeel niet als een eindpunt ziet, maar als een startpunt? 

Als een tijdelijke bril waardoor je de wereld bekijkt, een bril die je op elk moment kunt aanpassen of afzetten?

Hoe oordelen constructief kan zijn

Een bewust en nederig oordeel kan juist leiden tot groei:

Zelfreflectie: “Waarom oordeel ik hier zo sterk over? Zegt dit iets over mij?”  

Grens stellen: “Ik voel me ongemakkelijk bij dit gedrag, dat mag.”  

Nieuwsgierigheid: “Mijn eerste indruk was X, maar misschien is er meer aan de hand.”

Pas wanneer we ons oordeel loskoppelen van superioriteit of angst, wordt het een instrument van helderheid in plaats van een muur tussen mensen.

Samenvattend: oordeel bewust, niet blind

Oordelen hoeft geen vijand van compassie te zijn. Integendeel: wie erkent dat hij of zij oordeelt, heeft de kans om dat proces bewust te maken. En bewustzijn is de eerste stap naar begrip.

Dus de volgende keer dat je denkt: 'Ik mag niet oordelen,” vraag jezelf liever af:

“Waarover oordeel ik hier eigenlijk? En ben ik bereid om dat oordeel los te laten als ik meer weet?'

Want misschien is het niet het oordelen dat gevaarlijk is, maar het onkritisch geloven in je eigen oordeel.

Maar dit is puur ons oordeel ... wat is jouw mening?

Wil je meer weten over hoe je met meer bewustzijn omgaat met je gedachten en indrukken, zonder jezelf of anderen te veroordelen? Blijf kijken op deze site en blogs voor praktische inzichten over mentale helderheid en innerlijke vrijheid.