Complexe PTSS: Wanneer trauma langdurig is en dieper zit

PTSS ontstaat vaak na één heftige gebeurtenis, zoals een ongeval of overval. Maar wat als het trauma herhaaldelijk voorkwam? Wat als het jarenlang duurde, bijvoorbeeld al in de jeugd, in onveilige hechting of in een onveilige relatie of onder langdurige stress of mishandeling? 

Dan spreken we over complexe PTSS (C-PTSD). 

Het verschil? Bij C-PTSD gaat het niet alleen om herinneringen of schrikreacties. Het trauma heeft invloed gehad op je gehele ontwikkeling: hoe je tegen jezelf aankijkt, hoe je vertrouwt (of juist niet vertrouwt), en hoe je lichaam leert omgaan met stress. 

Drie kerngebieden van complexe PTSS 

Volgens de WHO (Wereldgezondheidsorganisatie) kenmerkt C-PTSD zich door: 

1. De klassieke PTSS-klachten

   
   

   → Herbelevingen (flashbacks, nachtmerries)

   
   

   → Vermijdingsgedrag (bijv. situaties, gevoelens of mensen ontwijken)

   
   

   → Hyperwaakzaamheid (schrikken snel, moeite met ontspannen) 

   
   

2. Emotieregulatie problemen

   
   

   → Extreem sterke emoties (woede, verdriet, leegte)

   
   

   → Of juist geen emoties voelen (afstomping)

   
   

   → Moeite om jezelf te kalmeren 

   
   

3. Negatief zelfbeeld & vertrouwensproblemen

   
   

   → “Ik ben waardeloos”, “Het is mijn schuld”

   
   

   → Moeite met grenzen stellen of juist grenzen negeren

   
   

   → Diep wantrouwen in relaties, of juist: te snel afhankelijk worden. 

En… het lichaam vergeet niet 

Bij C-PTSD is het lichaam vaak al jaren in overlevingsmodus. Dat kan zich uiten als;

• Spier- en gewrichtspijn zonder duidelijke oorzaak

• Chronische vermoeidheid of ‘uitgebrand’ voelen

• Buik- en darmklachten (‘de tweede hersenen’)

• Ademhalingsproblemen of het ‘brok in de keel’-gevoel.

• Conversieklachten: verlamming, trillen, stemverlies, zonder neurologische oorzaak   

Dit zijn géén ‘verbeeldingsklachten’. Het is je zenuwstelsel dat probeert te beschermen, op een manier die ooit hielp, maar nu belemmert. 

Herstel is mogelijk, door lichaam én relatie 

Behandeling van C-PTSD vraagt om meer dan praten alleen. Veiligheid, regelmaat en lichamelijke herstelervaringen zijn cruciaal. Denk aan:   

• Trauma therapie (zoals EMDR of somatische ervaringstherapie)  

• Lichaamsgerichte methodes (yoga, ademwerk, ritmisch bewegen)  

• Oefenen met grenzen, vertrouwen en zelfcompassie  

• Een therapeutische relatie waarin veiligheid geleefd wordt, niet alleen besproken

Complexe PTSS zegt niet wie je bent, het vertelt wat je hebt meegemaakt.En net als een diepe wond: het geneest langzamer… maar met de juiste zorg, kan het wél herstellen. 

Start vandaag nog met een 'Inzicht' of 'Kracht' traject en ontdek wat het voor jouw herstel kan betekenen.